Articles

Pulaar Fulfulde

Ñalnde mawbaare 9 lewru Seeɗto hitaande 2023   ''waala Fenndoo''. » yiɗde ngenndi mum ko e neɗɗaagu jeyaa. Yiɗ ngenndi maa, njiɗaa yiɗɓe ngenndi maa, njiɗanaa yiɗɓe ngenndi maa. Janngu Pulaar njannginaa Pulaar. Pulaar ko ɗemngal am. Ko ngal paarnoriimi e nder ngenndi am. Ko Pulaar e fuuta woni faaro am. Fuuta jaloŋ fuuta maasina pulaar yonii-kam. Adamaawa jaalɗini Fulfulde e coñce mum. Mi arta fuuta tooro e kaanaŋkeeri mum. Saydu Kan sifii ngoo maayo e keeri mum. Ɓaari maayo haa yottii ngenndi mum. O tafi aadee mbaydi e fergo mum, o tiiɗtini ngootaagu aadee e ngenndi mum. Tekruur jaɓɓii fulɓe e ngenndi mum. Jawoogo Mannaa taaga Termes haa yottii satigi e laamu mum. Ceerno Suleymaani Raasin Baal Ɓoorti wutte maccungaagu e nder fuuta mum. Wiyi dimo alaa diimaajo woodaani. Ndimaagu neɗɗo fawii tan ko e golle e moƴƴude baɗle. O tafi konu ndoondiingu ƴiiƴam mboɗejam e ndanejam. Mboɗejam ko ƴiiƴam ndimaagu. Ndanejam ko ƴiiƴam aadi e enɗam. Fof ko jaalɗinde ngootaagu aadee e n...

Loƴre nguurndam Pulaagu !

Ñalnde Njeslaare 3 lewru Duujal hitaande 2023 Sabaabu peccegol fulɓe, ko sabu peccugol koye maɓɓe. Ndee ɗo winndannde ina waawi wooda mo nde yuwi, so tawii ko o caliiɗo goonga. Ngam miijtaade hinnde nde o woni ndee, ndee winndannde ari ko ittude mo e kaan ngonka. Maa en njubbu e caɗeele fulɓe, teeŋti noon e ɗee kinɗe garɗe lohnude nguurndam renndo men. Maa en ndokku heen yeruuji laaɓtuɗi, sibu Pulaar wiyi: kosam nebam ketungol, tawe, ɓiraɗam denndaangal ɗee kinɗe ɓiraɗam fof njalti ko e nagge. Waɗde pullo fulɓe, pulaagu fof njalti ko e leñol ngol.  Sabaabu goodgol kinɗe ɗee? So tawii tafnooɓe kinɗe ɗe tafirnooɗe ko ngam haa leñol ngol waawa jokkondirde enɗam; leñol fulɓe ngol waɗi ko kinɗe sappo e ɗiɗi:  pullo, tooroodo, baylo, maabo, sakke, gallunke, ceɗɗo, gawlo, jaawanndo, labbo, bammbaaɗo, sarif:  ɗee so a teskiima alaa to njahata e nder duunde baaba Aadama nde tawa a tawataaɗe toon, waɗi noon ko ɗe mecce, ɗe ngonaa kinɗe tafaaɗe ina tafiraa ngam ceerndugol renndo ngo...

Tiitoonde: Kaataare

Kaataare, Kaataare ko maale laaɓal. Laɓɓinoore soccoore nguru he tuundi hoybinoore. Mbonna sirkii dow lekki sirii kono wonɓe paamaani. E nder ndee wajtorde njanngu-mi ɗereeji he nder mayre pinal he nguurndam peɗɗitiimi. Mbonna sirii sirkitii kono wonɓe paamaani. Ganndal e pinal toowningal kanndiingal piɗɗitingal caringal caakitingal. Moolotel mooli galle Allah hanndii kenorɗe uddi poofirɗe soki baafe kaɗi moolatel mooltaade. Moolaturu mooliima Allah mooltiima nulaaɗo Allah luttii galle peŋaaɗo peŋiraaɗo kaaƴe kaŋŋe goobaaɗe goobiraaɗe wutte e wuttulo janna. Siraaɗi ina hulɓinii, kono siraaɗa almustaqiim dewɗo oon tacciti ɗum.  Too he ngoo fonngo sajjitii ɗum. Cirkooje cirkii kono wonɓe paamaani. Aduna wonaa mehre. Kono ɓinngel banndam ar addu heen fehre. Semmbe he doole ɓiraani ngee nagge. Haynii ɗee doole penndaani ndee fedannde. Dutal ina weeya, ina legoo. Dutal ina weeya he dow leydi ina eloo. Maayde wonaa jammbare kono ñalnde kala ande soppa. Ñaalal darii dow fonngo hanndii bee...

Mammadu Dem KLS

Yimre Mammadu Dem, nde o winndi e Makki Sal. 1 / 2 Ndee yimre diidaa konde abdullaay wadda ƴattii jibnaabe makki sal, fawi ɗumen cukuñaagu e njar-ƴiiƴam. Mettere mawnde wonanimi heen, haa laawiimi heen no feewi. Laawogol am e mettere am nde no fotirnoo nii jey sabaabu haa kaal-mi ko hulɓinii e Abdullaay Wadda e ko feewti e iwdi mum, haa ɗuum jey sabaabu yimɓe makko nannooɓe mbiɗo haala ɗum tawii kadi mbiɗo renndi e mumen jokkondire goɗɗe ɗe ngonaa dawrugol. Ɓe ngari nokku am yaafnaade. Ɓe mbiyi kam ko Abdullaay Wadda haali ko hawranaani hay gooto e maɓɓe, yomi yaafo ɓe, sabu hay sinndo ko makki wiyaa aɓe paami fulɓe fof njaggirta ɗum ko kañum'en fof A Wadda ƴattii. Ɓe ñaagiimi yoo mi nattu haalde ko puɗɗiimi haalde e Wadda ko. Njaɓmi teddungal koyɗe maɓɓe haa galle am. Ko oon saanga nder jamma ummiimi ndiidmi ndee yimre''.  » Cukalel ngenaar naajo Eehey ma ɓiɗɗo ngenaarnaajo   Dono ngenaar koliyaajo   Sagata paarnorɗo mo golle jaambaaro. Oon ...

Nguurndam debbo AFRIK

Image
Nguurndam debbo (w) Kaanankeeri (AFRIK) Debbo (w)'', « ndee winndannde sifoto ko ngonka debbo e nder njiimaandi, so mbiyi njiimaandi ina wona leydi makko, ina wona kadi diiwaan makko, walla sahaaji wona kadi ngenndi makko''. Ngenndi ina wonaa wuro walla diiwaan walla kadi ina waawi toɗɗaade leydi; ko ɗuum waɗi firo helmere ( Ngenndiyanke )'', heewɓe ndañii heen caɗeele, ɓe ɓuri dañde caɗeele noon ko helmere Ngenndiyanke nde hol potɗo wiyeede Ngenndiyanke !  Oon daraniiɗo jaŋde pinal ganndal e nder renndo oon holno o foti wiyeede ? Oon binnduɗo defte janngi ganndal holno o foti wiyeede? Teeŋti noon waɗooɓe jime jeertinde e hirjinde holno o foti wiyeede ? Helmere Ngenndiyanke ko helmere fotnde dañde innorɗo tawa wonaa tan wiyde tan Ngenndiyanke weeɓaani dañde, walla yiyde, kala daraniiɗo leñol ina haani wiyeede Ngenndiyanke hayso darnde makko ina seeri e goɗɗo o. Kono ndee winndannde wonaa toon njiɗɗen yahrude, ndee winndannde joofoto ko debbo (w) afrik e tampere...

Daartol nguurndam neɗɗanke

Image
Sammba jaatara e Yero Pullo ! Ñalnde hoyre-biir 18 lewru Mbooy hit 2023 Jappu noppi ma no moƴƴi, mbele mbaawa tigitigi janngude ndee winndannde jogornde arde yeeso maa ɗo nde. Ko daartol jannginoowol, ko ɓenni e ko wonaa, e ko fayi arde. Tinndin-maa janngin-maa siftin-maa fof tan ko ngonka aade ngol haaltata; teeŋti noon hakkunde ɓeeɗo worɓe ɗiɗo (2) yontaaɓe « Sammba jaatara e Yero Pullo tesko no moƴƴi ko fuɗɗa haaleede e maɓɓe koo, walla ko fuɗɗaa sifeede e golwole aade, noo foti wuurdude e nder nguurndam makko ko o haani teskaade ko ɓenni e ko wonaa, e ko fayi arde: jogiima jeese tati yeeso adanngo ngo, ngo haalata ko ko ɓenni nde tawnoo kala nguurndam nguuraɗam ina jogii sifaa mum e jaati mum, e ngonka mum, kadi kaan ngonka ina jogii ko haalata e tawaaɗe mum; njahaaji ngartaaji mum. Ngonka ngoɗka kaa haalata ko nguurndam hakkundeewam ɗama ɓennii ɗama suwaa arde, firti won ceertuɗi gonɗi ɗoon sibu nguurndam ɗiɗam-ɗam ɗaam ko nguurndam hakkundeewam, (lommbiɗam)'', ɗama nguurn...

Daaka

Daaka ko nokku ceniiɗo taccuɗo aada mum. Taccuɗo keeri e aada mum. Keeɗtuɗo